مسیری جدید به سوی آمونیاک سبز و ...

** مسیری جدید به سوی آمونیاک سبز**
(سنتز آمونیاک بدون شرایط سختِ فرایند« هابر- بوش» امکان‌پذیر گردید)

تاریخ انتشار منبع اصلی: 15.06.2026
استفاده از چارچوب‌های فلزی-آلی (*MOFs) به عنوان کاتالیزور، جایگزین پایداری برای سنتز آمونیاک خواهد بود.
محققان دانشگاه فنی وین (اتریش) (TU Wien ) اکنون نشان داده‌اند که چگونه می‌توان این ساختارهای MOF را به طور « هدف دار» برای فعال کردنِ برای تشکیل آمونیاک، مورد استفاده قرار داد.
* MOFs یا چارچوب‌های فلزی-آلی، مواد خودآرا ( یا خود "مرتب" کننده) هستند که از (یون‌ها ) یا خوشه‌های فلزی به عنوان « ساختار (های) مرکزی» و ترکیبات آلی به عنوان لیگاند(ها) تشکیل شده‌اند.‌ این ترکیبات با ساختارهای قابل کنترل، منافذ (یا حفره‌های) منظم و خواص شیمیایی منحصر به فرد شناسایی می‌شوند.
حال و با بهره گیری از این ترکیبات آلی-فلزی، دانشگاه فنی وین (TU Wien ) به دنبال پاسخ به این سوال است که چگونه می‌توان آمونیاک (NH3) را با انرژی بسیار کمتری نسبت به آنچه که تا کنون با آن مواجه بوده ایم ( و هستیم)- فرایند معروف به « هابر-بوش»- تولید کرد.
شرکای " نقش آفرین" برای این واکنش :
خورشید، آب، هوا و کاتالیزورهای آلی-فلزی
محققان دست اندر کاره این پروژه (جدید) به دو دلیل- مصرف انرژی بسیار زیاد و تولید گاز گلخانه ای بسیار بالا- ، به دنبال یک راه‌حل" پایدار" برای جایگزین کردن فرایند « هابر- بوش» برای تولید آمونیاک هستند.
در این این پروژه تحقیقاتی که با همکاری تیم‌های بین‌المللی انجام می شود، موضوع مرتبط با داده‌های اندازه‌گیری مهم توسط ویرجینیا تک (ایالات متحده آمریکا) (Virginia Tech USA) و موضوع شبیه‌سازی‌های کامپیوتری توسط موسسه فناوری اسرائیل، تکنیون (Israel Institute of Technology ) در دست اقدام است.
یکی از قوی‌ترین پیوندها در شیمی
جانا بیش‌هوف (Jana Bischoff) از موسسه شیمی مواد در دانشگاه فنی وین(TU Wien )و نویسنده اصلی مقاله حاضر می‌گوید: « ما باید یکی از قوی‌ترین پیوندها در تمام شیمی را از میان برداریم ( یا بشکنیم)» نیتروژن در هوا به صورت یک مولکول N₂ وجود دارد که در آن دو اتم نیتروژن با یک پیوند سه‌گانه بسیار با ثبات به هم متصل شده‌اند. حال و برای تولید آمونیاک (NH₃)می بایست ( ابتد) مولکول N₂ شکسته شود و اتم‌های نیتروژنِ " بسیا رتهاجمی"( هر یک)به صورت جداگانه با اتصال به هیدروژن " آرام گیرند" !
** روش تولید آمونیاک در فرایند « هابر-بوش» (Haber-Bosch-Verfahren ) در پایان بخش خبری این مطلب توضیح داده خواهد شد.
ادامه مقاله اصلی
طبیعت به عنوان الگو
جداسازی مولکول‌های نیتروژن - بر خلاف روش « هابر-بوش » - که با نیروی (بی‌رحمانه) فشارها و دماهای بسیار بالا ممکن می شود، در روش جدید با کمک یک کاتالیزورکه ( به دقت )و هوشمندانه انتخاب شده است، با الهام از طبیعت صورت می‌گیرد. برخی باکتری‌ها که از« نیتروژناز»- آنزیمی حاوی آهن- استفاده می‌کنند، قادرند مولکول‌های نیتروژن را به نوعی ابتدا " به خود متصل کرده " و سپس (آن‌ها ) را از هم جدا ‌کنند .
اثر مشابه- برخی باکتری‌ها که از نیتروژناز استفاده می کنند-را می‌توان با "چارچوب‌های فلزی-آلی ( MOFs)" به دست آورد. این گروه ار "چارچوب‌های فلزی-آلی"، مواد متخلخلی هستند که در آنها یون‌های فلزی با ترکیبات آلی خاص پیوند عرضی برقرار کرده و ساختار بزرگتری تشکیل می‌دهند.
به گفته (بانو)دکتر کورنلیا فون بکمن از دانشگاه فنی وین (Dr. Cornelia von Baeckmann (TU Wien)): « ما در چارچوب‌های فلزآلی خود، مانند نیتروژناز طبیعی از آهن- فلزی که ارزان و به راحتی در دسترس است-. استفاده می کنیم. سوال اساسی در تحقیقات ما این بود که چگونه لیگاندهای آلی را طوری تنظیم کنیم که این ترکیب بتواند آمونیاک تولید کند؟»
نقش نورو چگونگی اثر‌گذاری آن
نور( انرژی نوری) باعث ایجاد حالت برانگیخته در چارچوب فلزی-آلی می‌شود. سپس بار الکتریکی در داخل ماده به سمت اتم‌های آهن، تغییر مکان می‌دهند (یا جابجا می‌شوند)، پروفسور دومینیک اِدر (Prof. Dominik Eder, TU Wien) توضیح می‌دهد: «پیونددهنده‌های آلی اطراف این اتم‌های آهن مانند منظم ‌کننده‌های شیمیایی عمل می‌کنند.» «آنها می‌توانند الکترون‌ها را از فلز دور کرده و به طور نامحسوس بر رفتار آهن تأثیر بگذارند. به این ترتیب آنها تعیین می‌کنند که نیتروژن چقدر خوب متصل شده است و پروتون‌ها چگونه از محیط آبی به نیتروژن منتقل می‌شوند».
وقتی یک مولکول نیتروژن به یک اتم آهن به نوعی" آویزان " می‌شود، پیوند سه‌گانه بسیار پایدار آن ضعیف شده و نیتروژن از نظر شیمیایی واکنش‌پذیر(تر) می‌شود. سپس این مولکول می‌تواند به تدریج توسط الکترون‌ها و پروتون‌ها به آمونیاک تبدیل شود.
گامی مهم برای فناوری‌های جدید
جانا بیشوف (Jana Bischoff ) می‌گوید: «تغییرات کوچک در لیگاندهای آلی می‌تواند رفتار آهن را به شدت تغییر دهد. ما طیف وسیعی از ترکیبات آلی را بررسی کرده‌ایم تا بفهمیم چگونه می‌توانیم با انتخاب دقیق ترکیبات، در مسیری که به دنبال (هدف) هستیم، به درستی گام برداریم »... « کار حاضر هنوز نشانه‌ای از آغاز برای تولید صنعتی آمونیاک نیست، اما گامی مهم در این جهت است ». بگفته نامبرده « چارچوب‌های فلزی-آلی قطعاً راه‌های جدید و مهمی را برای فعال کردن کاتالیزورهای ویژه نشان می‌دهند، حتی در فرآیندهایی مهم از نظر انرژی و دشوار از نظر فناوری، در سراسر جهان مانند سنتز آمونیاک.
منبع اصلی :
Ein neuer Pfad zu grünem Ammoniak
chemie.de - Das Chemie Fachportal vom Labor bis zum Prozess
chem.de 15.06.2026

********************************************

بیش از یکصد و ده ‌سال از اولین ‌سنتزصنعتی‌آمونیاک گذشت
( با ویرایش مجدد و بروز رسانی )

نگارنده وبلاگ در چهاردهم فروردین 1392 پستی با عنوان« یکصد‌سال از اولین ‌سنتزصنعتی ‌آمونیاک گذشت » منتشر نمود. اکنون خلاصه ای از مطلب فوق را با یک ویرایش مجدد و کمی هم بروزرسانی در اینجا مشاهده خواهید کرد.

کارهای اولیه در اشل "پایلوت" پایه و اساس کار برای سنتز آمونیاک از عناصر نیتروژن و هیدروژن درسال 1904 توسط فریتز هابر(Fritz Haber) دردانشگاه صنعتی کالسروهه به ثمر رسید.

سپس و در سال 1909 صنعتی سازی مدل طراحی شده توسط فریتز هابر (Fritz Haber) را شرکت ب- آ- اس- اف- با یک گروه از مهندسان تحت رهبری کارل بوش (Carl Bosch) بر عهده گرفت.
ایستادن در مقابل راکتوری با 20 مترارتفاع درشهر لودویکزهافن (آلمان) که از اولین کارخانه سنتز آمونیاک درشرکت ب- آ –اس- اف (BASF) بجامانده است، انسان را به تحسین وشاید هم تعجب وامی دارد.

درماه مارس 1913 درون این راکتور برای اولین بار آمونیاک-محصولی از مخلوطی از گازهای ازت وهیدروژن- به تولید انبوه رسیده و بدین ترتیب به یک روش علمی-صنعتی تا آن روز غیرممکن جامه عمل پوشانده شد. غلو نشده است، اگر این روش ازتولید (سنتزی) آمونیاک‌ راکه‌ به ‌روش‌‌هابر بوش (Haber-Bosch-Verfahren) معروف است، به عنوان گام بسیارتعیین کننده ای درعصر کودشیمیائی غیر آلی- تأمین غذای میلیاردها انسان- نام‌گذاری کنیم. درحال حاضر نیز در کنار راکتور فشار بالای سنتز آمونیاک بجامانده از آن دوران، تأسیسات جدید و تکامل یافته ای به تولید روزانه 2000 (دوهزار)تن آمونیاک مشغول است.
این صنعتی سازی– که بعدها به روش هابر-بوش معروف شد- (Haber-Bosch-Verfahren ) برای تولید انبوه آمونیاک درابتدای امر با مشکلات وخطرات عمده ای همراه بود. مهمترین مشکل موجود درآن زمان، کارکردن در فشار نزدیک به 300 بار و دمای تا 500 درجه سانتیگراد بود. اولین راکتورهای ساخته شده برای سنتز آمونیاک قادر به تحمل شرایط لازم مانند فشار ودماهای ذکرشده را نداشته و منفجر می‌شدند. برای حل این معضل‌شیمی‌دان‌ با تجربه‌ درمتالوژی‌کارل بوش (Carl Bosch)به کمک آمده وعلت مشکل را پیداکرد."هیدروژن داغ درفشار بالای 250 بار کربن (مسئول استحکام) را از درون فولادِ بدنه راکتور "حل کرده "و فولاد متخلخل شده دیگر قادر به تحمل فشار بسیار بالا نمی‌بود. " بوش این معضل را بدین ترتیب حل کرد که سطح داخل راکتور را با یک لایه نازک از آهن کم کربن و نسبتاً نرم پوشش داد و بدین ترتیب به هیدروژنِ وارد شده به اولین لایه بدون اینکه قادر به "خرابکاری" باشد اجازه خروج مجدد داده می‌شد. همین امر باعث گردید که شرکت ب- آ- اس- اف- برای اولین بار یک کارگاه تست مواد (سازنده دستگاهها )را درصنایع شیمیائی پی ریزی کند. امروزه نیز تکنولوژی تولید آمونیاک به روش فوق درمرز توانائی های علمی وفنی قراردارد ،چرا که نوسانات احتمالی در شرایط درون راکتور می تواند باعث بروز خطرات جبران ناپذیری گردد. از این رو می بایست کلیه تأسیسات با دقت بسیار طراحی و ساخته شوند. درراکتور کارخانه جدید آمونیاک، مخلوط گازهای هیدروژن و ازت از روی یک بستر کاتالیزاتوری دردمای 400 درجه سانتیگراد و فشار 150 بار عبور داده می‌شود. بدنه راکتور مورد نظر از فولاد بسیارمقاومی با ضخامت 15 (پانزده )سانتیمتر می باشد. این فولاد با ضخامت ذکر شده از نوعی است که قادر به تحمل هیدروژن پرفشار (150بار) را داشته و روش آنروزی کارل بوش برای جلوگیری از دیفوزیون به داخل بدنه را، دیگر غیر الزامی کند. امروزه باید تولید سنتزی آمونیاک را به عنوان بخشی تفکیک ناشدنی از زندگی صنعتی تلقی کرد زیرا که آمونیاک– اگر چه هم اکنون نیز بیشترین کاربردش درتولید کودهای شیمیائی می‌باشد- به عنوان ماده اولیه بسیاری از محصولات شیمیائی مانند آمین ها، کاپرولاکتام (ماده اولیه تولید پلی آمید)، چسب ها و رزین های برپایه اوره و... نقشی حیاتی دارا‌می باشد.
شرکت BASF آمونیاک (بدون آب) را از طریق خطوط لوله، آبراه‌های داخلی (رودخانه ها و کانال ها) و واگن‌های قطار توزیع می‌کند. BASF همچنین محلول آمونیاک ۲۴.۵٪ ی را در واگن‌های قطار و کامیون‌های تانکردار در اختیار مصرف کنندگان (عمده) قرار می‌دهد.
بسیار مهم :
فریتزهابر (Fritz Haber) این شیمی دان برجسته آلمانی و برنده جایزه نوبل درشیمی، زوایای تاریکی نیز درزندگی خود دارد که مهمترین آنها فعالیت های "اثرگذار" او درکشف و ساخت جنگ افزارهای شیمیائی وبه کارگیری آنها درجنگ جهانی اول می باشد.
مهم ترین منابع :
Haber-Bosch-Verfahren, Ammoniaksynthese T. Seilnacht
BASF-Geschichte_Chemie-die-verbindet-1865-2015
BASF_Ammonia_History 01 1913

*********************************************

کتاب های تخصصی (علمی-کاربردی) صنعت رنگ از حمیدرقمی (نگارنده وبلاگ)

برای دیدن جزئیات بیشتر روی عنوان" کتاب های تخصصی ..." کلیک کنید!

بایدهای جدید برای ...

بایدهای جدید برای انتقال اطلاعات زیست محیطی به مصرف کنندگان
(( انجمن صنایع رنگ و مرکب‌های چاپ آلمان؛ انجمن به ثبت رسیده VdL ))

منبع اصلی :
Wir sind Farbe Magazin Ausgabe 33 Juli 2026

EmpCo Directive (Empowering Consumers for the Green Transition Directive)
Die EmpCo-Richtlinie (Stärkung der Verbraucher für den grünen Wandel )

(توانمندسازی مصرف‌کنندگان برای دستورالعملِ گذار سبز)

توضیح الزامی:

این پست در 2 شهریور 1405 به علت " غیر قابل درج بودن در وبلاگ " در سایت « ایران پلیمر» درج و منتشر گردید . با سپاس فراوان از سرکارخانم مهندس علیزاد منیر؛ مدیر مسئول محترم سایت ایران پلیمر

اتحادیه اروپا با دستورالعمل موسوم به EmpCo، قوانین سختگیرانه‌ای را برای تبلیغات زیست‌محیطی وضع می‌کند. این دستورالعمل‌ از ۲۷ سپتامبر لازم‌الاجرا می‌باشند. این دستورالعمل برای انجمن (صنایع) تولید کنندگان رنگ و مرکب‌های چاپ آلمان (*VdL ) ، نیز لازم الاجرا بوده و به معنای بررسی استراتژی‌های ارتباطی با مصرف کنندگان با تکیه بر شواهد قوی و اثبات‌پذیر برای" ادعاهای سازگار با باید‌های زیست ‌محیطی "(در)آینده است .
* Verband der deutschen Lack- und Druckfarbenindustrie e.V
(( انجمن صنایع رنگ و مرکب‌های چاپ آلمان؛ انجمن به ثبت رسیده VdL ))
دستورالعملEmpCo با هدف توانمندسازی مصرف‌کنندگان برای "گذار سبز"، به عنوان مکمل مقررات موجود در زمینه حمایت از مصرف‌کننده تلقی می شود. اتحادیه اروپا با این دستورالعمل، آنچه را که با عنوان "شستشوی سبز" شناخته می‌شود ، تحت کنترل های دقیق تر و شدید تر قرار می دهد.
هدف از تشدید این کنترل‌ها، جلوگیری از "ادعاهای سبز" و گمراه‌کننده، ترویج اطلاعات قابل اعتماد برای مصرف ‌کنندگان و ایجاد رقابت عادلانه است. بنابراین، از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ادعاهای کلی زیست‌محیطی مانند «دوستدار محیط زیست»، «پایدار» یا خنثی از نظر اقلیمی تنها در صورتی مجاز خواهند بود که بتوان آنها را با شواهد شناخته‌شده و قابل تأیید، اثبات کرد.
این دستورالعمل برای تولیدکنندگان رنگ، لاک و جوهر چاپ اهمیت قابل توجهی دارد. ویژگی‌های زیست‌محیطی سال‌هاست که از عوامل مهم و اثرگذار در بازار بوده‌اند. اظهاراتی چون انتشارِکم گازهای گلخانه‌ای، بهره‌وری اصولی از منابع، قابلیت بازیافت، استفاده از مواد اولیه تجدیدپذیر و... بخش(هایی) جدایی‌ناپذیر از نوع و چگونگی " انتقال اطلاعات" در خصوص کالاها به مصرف کنندگان هستند. اکنون با اجرای دستورالعمل EmpCo، الزامات مربوط به کیفیت و (بخصوص) مستندسازی این اظهارات به طور قابل توجهی در حال افزایش است.
قوانین سختگیرانه‌تر در مورد رقابت ناعادلانه
در آلمان، دستورالعمل EmpCo عمدتاً از طریق « قانون مبارزه با رقابت ناعادلانه* (UWG) » اجرا می‌شود. این قانون به وضوح تعریف می‌کند که چه شیوه‌های تجاری را ناعادلانه و لذا غیرمجاز می‌داند، یعنی آن‌هایی که مصرف‌کنندگان را گمراه می‌کنند ( یا وظیفه مراقبت از مشاغل را نقض می‌کنند)
* قانون مبارزه با رقابت ناعادلانه
Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb – UWG *
Act against Unfair Competition
بخشی از این قانون که به «لیست سیاه» مشهور است، در ضمیمه ۳ از بخش ۳ قانون رقابت ناعادلانه آلمان (UWG)، جزئیات دقیقی را ارائه می‌دهد و به لیستی از شیوه‌های ناعادلانه علیه مصرف‌کنندگان اشاره دارد.
مهم‌ترین آیتم‌های این لیست عبارتند از :
* استفاده از برچسب‌های پایداری بدون « سیستم صدور گواهینامه »
* استفاده از ادعاهای زیست‌محیطی کلی و بی‌اساس
* دامنه ادعاهای زیست‌محیطی زمانی که فقط بخش‌هایی از محصول را پوشش می‌دهند.
*تأکید بر الزامات قانونی، (حتی) زمانی که این الزامات در هر صورت لازم الاجرا می باشند.
اظهارات در مورد عملکرد زیست‌محیطی از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ باید دقیق ، واقع‌بینانه ، قابل اندازه‌گیری و زمان‌بندی شده باشد. همچنین می‌بایست تعهدات واضح، عینی و قابل دسترس برای عموم باشد. قابل اشاره اینکه ، این تعهدات "خود اظهاری" همچنین نیاز به تأیید خارجی داشته که (این) نیز باید در دسترس عموم قرار گیرد. اظهارات در مورد اثرات زیست‌محیطی مبتنی بر جبران گازهای گلخانه‌ای نیز از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ تحت بررسی نظارتی قرار خواهد گرفت.
اطلاعات داده شده، متن‌ها، تصاویر و گرافیک‌ها را نیز شامل می گردد.
مقررات جدید نه تنها در مورد متن، بلکه در مورد گرافیک‌ها و تصاویر، به صورت ترکیبی و به صورت جداگانه، اعمال می‌شوند و بر اساس پیامشان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. اصطلاحاتی چون "خنثی از نظر آب و هوا"، "دوستدار محیط زیست"، "سبز"، "پایدار" و "زیست تخریب‌پذیر" و مشابه ، در آینده بدون شواهد قابل اعتماد و تأیید شده ، غیرقابل قبول خواهند بود. به عنوان مثال تصاویر مراتع سبز، مناظر بکر یا گیاهان نیز در صورتیکه به منظور " مطابقت و سازگاری " محصول با محیط زیست مورد استفاده قرار گرفته باشند ، می توانند به عنوان "سوال برانگیز" ، کل محصول یا "برند" را با شک وتردید مواجه سازند.
قابل اشاره اینکه شرکت‌ها باید از زمان باقی‌مانده تا زمان لازم‌الاجرا شدن قانون جدید، بررسی سیستماتیک موارد مرتبط با بازاریابی، وب‌سایت‌ها، برچسب‌گذاری محصولات و مدارک فروش خود اقدام نمایند.
به گفته بتینا هاینه (Bettina Heyne ) گزارشگر بخش بازاریابی و نوآوری و رئیس کمیته ارتباطات شرکت‌های انجمن صنایع (تولید کنندگان) رنگ و مرکب‌های چاپ آلمان (VdL) ، "شرکت‌ها می بایست ارتباطات «زیست‌محیطی» خود را به طور جامع مورد بررسی قرار دهند." نامبرده همچنین اضافه می کند که " مقررات EmpCo باید شرکت‌های صنعت رنگ را وادار کند تا کل ارتباطات زیست‌محیطی خود را - از متون و تصاویر گرفته تا برچسب‌گذاری و فروش محصول - به طور جامع بررسی کنند، الزامات جدید تأکید دارد که اظهارات مرتبط با محیط زیست باید در آینده با قوت بیشتری مستند شوند. گواهینامه‌های شناخته‌شده‌ای مانند natureplus یا Blue Angel می‌توانند مبنای قانونی و قابل تأییدی برای ارتباطات فراهم کنند. شرکت‌هایی که محصول و مدیریت پایداری را از همان ابتدا تقویت می‌کنند، نه تنها خطرات قانونی را به حداقل می‌رسانند، بلکه از طریق ارتباطات زیست‌محیطی شفاف و قابل فهم، اعتماد مشتریان خود را نیز جلب می‌کنند»
اجتناب از ریسک‌ها، غنیمت شمردن فرصت‌ها
اجتناب از ریسک‌های قانونی ارتباطات زیست‌محیطی مستند شده و دقیق، اعتماد مشتریان، شرکای تجاری و مشتریان بخش دولتی را نیز تقویت می‌کند به ویژه در صنعت رنگ، که پایداری به طور فزاینده‌ای در کل چرخه عمر محصول در نظر گرفته می‌شود، اطلاعات شفاف نیز می‌تواند یک مزیت رقابتی باشد. بنابراین، آمادگی به موقع و مداوم برای مقررات جدید به یک عنصر مهم در ساختار تبدیل می‌شود.
توصیه‌هایی برای اقدام تا ۲۶ سپتامبر 2026
۱- فهرست‌برداری از تمام ادعاها و برچسب‌های زیست‌محیطی (وب‌سایت، بسته‌بندی، کمپین‌ها و...)
2- غربالگری ریسک: شناسایی موارد مبهم یا/و بی‌اساس
۳- پر کردن شکاف‌های داده: حرفه‌ای‌سازی سیستم‌های اندازه‌گیری، ارزیابی شاخص‌های انرژی، مواد و ضایعات
۴- سازماندهی تأیید خارجی؛ فقط از گواهینامه‌های شناخته‌شده استفاده کنید
۵- دستورالعمل‌های ارتباطی و فرآیندهای تأیید را تعریف کنید؛ کارمندان را آموزش دهید
۶- یک برنامه اجرایی برای برچسب‌گذاری مجدد و تغییرات بسته‌بندی ایجاد کنید

منبع اصلی :
EMPCO-RICHTLINIE aus : WSF_33_Juli_2026_final ) )
Wir sind Farbe Magazin Ausgabe 33 Juli 2026

Test , Wiedeholung 19.06.1405

Wird noch ein mal getestet

(Shahrivar 1405)

روشی جدید برای جذب کربن‌دی‌اکسید از فضا

**روش جدیدِ جذب مستقیمCO₂ از فضا **
( وقتی ضایعات موادغذایی به وسیله‌‌ای برای جذبCO₂ تبدیل می‌شوند! )

Das neue Direct-Air-Capture-Verfahren
Lebensmittelabfälle aus der Käse- und Tofuproduktion werden zu kleinen
Kügelchen verarbeitet, die CO2 auffangen können.
Mezzenga Lab / ETH Zurich

ابتدا توضیحاتی ضروری :
1- عنوان فوق با توجه به عدم دسترسی به سایت بلاگفا و در نتیجه به "وبلاگ علوم و تکنولوژی رنگ " در تاریخ 30.04.1405در سایت ایران پلیمر منتشر گردید، که در اینجا سپاسگزاری مجدد از مدیر مسئول محترم سایت مذکور؛ سرکار خانم مهندس علیزاد، را بر خود واجب می دانم .
2- ... و اکنون "ماجرای" آنچه را که منتهی به انتشار (مطلب) در سایت ایران پلیمر گردید:
نگارنده ( حمید رقمی) بیش از 20 سال است که- بطور مستمر- و با بیش از 400 (چهارصد) عنوان پست، دیدگاه‌ های خود؛ مطالب؛ مباحث و ترند های علمی روز به ویژه در ارتباط با شیمی و رنگ را- عمدتاً از منابع آلمانی- در وبلاگ خود، " وبلاگ علوم و تکنولوژی رنگ " منتشر کرده است . نامبرده از ایام پس از جنگ 40 روزه که اینترنت بین الملل ( کم و بیش) مجدداً قابل استفاده گردید، نیز سعی بر آن داشت که طبق روال گذشته، وبلاگ خود را-در سایت بلاگفا- به روز رسانی نماید. این سعی و تلاش ولی(عملاً) نا موفق از آب درآمد، چون « بلاگفا » همچنان باز نمی شد (و نمی شود) !
چه باید می‌کردم ؟؟
راه ها و گزینه های مختلف و متعددی را بررسی کردم :
از یک سایت "وبلاگ دهنده آلمانی" تا برخی از وبلاگ های ایرانی؛ از یک وبلاگ در سایت گوگل تا تهیه مطالب و ارسال آن در فایل (PDF) از طریق ایمیل برای علاقمندان و مطالعه کنندگان مطالب اینجانب در بلاگفا و... و (بالاخره) نشر دیدگاه ها و مقالات خود - موقتاً تا باز شدن مجدد سایت بلاگفا- در سایت « ایران پلیمر»، البته مشروط به موافقت مدیر مسئول سایت ایران پلیمر با این گزینه.
در یک مذاکره (تلفنی) با سرکار خانم مهندس علیزاد منیر« مدیر مسئول مجلات بسپار و سایت ایران پلیمر» و درخواست مشورت با ایشان. نامبرده نظرات خود را بیان نموده و نهایتاً (و با گشاده رویی) با پیشنهاد انتشار مقالات اینجانب در سایت ایران پلیمرموافقت فرمودند.
با سپاس فراوان از سرکار خانم مهندس علیزاد منیر / حمید رقمی
3- موضوع قدردانی(اینجانب) از مدیریت محترم بلاگفا
" آیتم "یا « سو تیتر » شماره 3 - قدردانی از مدیریت محترم بلاگفا - که در « سایت ایران پلیمر » ( حتماً به دلایل موجه ) حذف گردیده بود، را نیز ذیلاً مشاهده می کنید .
... "در اینجا همچنین برخود واجب می دانم که از مدیریت محترم و کادر فنی سایت بلاگفا برای در اختیار قرار دادن رایگان وبلاگ"علوم و تکنولوژی رنگ"و پشتیبانی بیش از 20 ساله از آن، با احترام قدردانی نمایم."

======================================================

مقاله اصلی :
وقتی ضایعات موادغذایی به وسیله‌‌ای برای جذبCO₂ تبدیل می‌شوند!
تاریخ انتشار منبع : 12.06.2026
حذف ( یا کاهش) گاز کربن‌دی‌اکسید( CO₂ )از جو، یک مسیر مهم در مبارزه با تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود. اما این پروسه تا هم اکنون بسیار انرژی‌بر و گران بوده است. در حال حاضر (ولی) محققانِ دست اندر کار این "معضل"، فرآیندی جدید را - با راندمان خوب- عملی کرده‌اند که کربن دی‌اکسید را (بطور کارآمد) جذب کرده و با استفاده از انرژی کم دوباره آن را آزاد می‌کند. ماده اولیه برای این روش، ضایعات تولید پنیر و "توفو"* است.
* "توفو": توفو (tofu ) یا «پنیر سویا» محصولی ست که از فرایند بستن شیر سویا به دست می‌آید. این شیر (دََ لَمه بسته) را با فشار به قالب‌های سفید نرم تبدیل می‌کنند. خاستگاه توفو چین است و امروزه بخشی از آشپزی کشورهای آسیای جنوب شرقی، همچون چین، ژاپن، کره، اندونزی، ویتنام و دیگر کشورها را تشکیل می‌دهد.
*منبع : tofu (engl.), Tofu (deutsch), Wikipedia
گرمایش جهانی و گازهای گلخانه‌ای
برای تثبیت گرمایش جهانی ( زیر ۱.۵ درجه سلزیوس)در درازمدت، علاوه بر کاهش شدید انتشار گازهای گلخانه‌ای، به فناوری‌هایی برای حذف و ذخیره صدها میلیارد تن کربن‌دی‌اکسید (CO2) از جَو نیاز است. سناریوهای مختلفِ موجود برای این کار، در آخرین گزارش ارزیابی کمیته بین دولتی «تغییرات اقلیمی» (IPCC) ، بررسی می‌شود.
( IPCC = Intergovernmental Panel on Climate Change )
Zwischenstaatlicher Ausschuss für Klimaänderungen ( کمیته بین دولتی برای تغییرات اقلیمی)
گروه‌های تحقیقاتی و استارتاپ‌های متعددی سال‌هاست که روی روش‌هایی برای حذف مستقیم CO2 از هوا با فرآیندهای موسوم به « جذب مستقیم هوا » (DAC) (Direct Air Capture) کار می‌کنند.
شرکت Climeworks که در سال ۲۰۰۹ به عنوان زیرمجموعه‌ای از ETH * ( زوریخ ) تأسیس شد، یکی از اولین های ارائه‌دهنده DAC ( Direct Air Capture ) (تجاری) در جهان است. با این حال ولی تا به امروز، حذف مستقیم CO2 از هوا همچنان انرژی‌بر و گران است.
ETH * دانشگاه فنی فدرال زوریخ (Federal Institute of Technology Zurich)
پروتئین‌های کُروی متخلخل دی‌اکسید کربن را جذب می‌کنند
در مقاله‌ای که به تازگی در مجله تخصصی PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences ) منتشر شده است، محققان رویکرد جدید( و بِکری ) را برایDAC (Direct Air Capture ) ارائه می‌دهند. گروهی به سرپرستی محقق مواد، رافائل مزنگا (Raffaele Mezzenga ) استاد گروه علوم و فناوری بهداشت در ETH زوریخ، استفاده از آب پنیر و بقایای تولید توفو برای جذب CO2 را در دستور کار قرار داده است.
همزمان با تولید شیر و توفو، مقادیر زیادی محلول غنی از پروتئین تولید می‌شود. از این میزان تنها بخش کوچکی در تولید مواد غذایی استفاده می‌شود و بقیه به عنوان « پسماند» باقی می‌ماند. محققان پروتئین‌ها را از این « پسماند»ها جدا کرده و از آنها برای (ایجاد )زنجیره‌های بلند و نازکی به نام « فیبریل‌های آمیلوئید » استفاده می‌کنند. سپس این فیبریل‌ها را با هیدروکسید پتاسیم ( KOH) می‌پوشانند و آنها را به کُره‌هایی با قطر نیم سانتی‌متر تا یک سانتی‌متر تبدیل می‌کنند. مزنگا (Mezzenga ) توضیح می‌دهد: "ماده حاصل، مانند اسفنجی است که می‌تواند مقدار زیادی CO2 را از طریق پتاسیم هیدروکسید جذب کند."
وقتی پروتئین‌های کُروی متخلخل در معرض هوای محیط قرار می‌گیرند، هیدروکسید پتاسیم با CO2 واکنش کرده و "پتاسیم بی‌کربنات" ( صحیح : پتاسیم هیدروژن کربنات) ، ایجاد می‌شود.. در این فرآیند CO2 از هوا جذب می‌گردد.
ژو دونگ (Zhou Dong )، محقق فوق دکترا در گروه مزنگا (Mezzenga ) و نویسنده (اول) این مقاله، توضیح می‌دهد:
" ما در آزمایش‌های خود با هوای محیط، توانستیم ۹۷ میلی‌گرم CO2 را از یک گرم ماده موسوم به « پروتئین‌های کُروی کوچک متخلخل» حذف کنیم. این مقدار بسیار زیاد است و ۱۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از ظرفیت روش‌های متداول DAC است. دونگ تخمین می‌زند که به لحاظ تئوری، حدود ۱۰۰ گرم CO2 در هر چرخه فرآیند از یک کیلوگرم "پروتئین‌های کُروی" جدا می‌شود.
روش هایی برای « اقتصاد چرخشی »
فرآیندهای متداول DAC معمولاً از گرما و فشارِ کاهش‌یافته برای جدا کردن دی‌اکسید کربن از ماده جاذب استفاده می‌کنند. این فرایند برای ذخیره بعدی CO2 و پردازش آن به مواد دیگر و در نتیجه حذف آن از جو در درازمدت ضروری است. حال و نظر به ایکه این فرآیند به انرژی زیادی نیاز دارد، لذا روشDAC فقط زمانی که انرژی تجدیدپذیر فراوان در دسترس باشد، (از نظر انرژی و اقتصادی) مقرون به صرفه خواهد بود.
مزنگا (Mezzenga ) و تیمش برای مطالعه بیشتر روی " پروزه در دست برسی"، رویکرد متفاوتی را در پیش گرفتند:
تیم مذکور برای جدا کردن دی‌اکسید کربن از پروتئین‌های کروی، آنها را به طور متناوب با یک اسید و باز ملایم به مدت حدود ده دقیقه در دمای اتاق اسپری می‌کنند. با این کار پیوندهای شیمیایی ( به نوعی) "مختل" شده و امکان جداسازی CO2 فراهم می‌گردد. سپس اسید، باز و کُره‌ها ( پروتئن‌های کروی) – آزاد شده - می‌توانند دوباره مورد استفاده قرار گیرند. ژو دونگ (Zhou Dong ) توضیح می‌دهد: " مواد مصنوعی که در حال حاضر برای جذب CO2 استفاده می‌شوند به سرعت تجزیه می‌شوند و پروتئین‌های کروی ما برای مدت طولانی‌تری پایدار می‌مانند."
گروه محققان 30 چرخه جذب و آزادسازی CO2 را در آزمایشگاه بدون هیچ گونه افت قابل توجهی در راندمان، آزمایش کردند. مزنگا (Mezzenga ) معتقد است که " این ماده پس از چند هزار چرخه نیاز به تعویض دارد زیرا ظرفیت جذب کاهش می‌یابد" وی همچنین توضیح می‌دهد که "« پروتین‌های کُروی» می‌توانند به عنوان کود درکشاورزی استفاده گردیده و یا به سوخت زیستی تبدیل شوند. این‌ها کاملاً از مواد آلی تشکیل شده‌ و به راحتی « زیست تخریب‌پذیر » هستند و لذا این فرایند می تواند به عنوان « بخشی از یک اقتصاد چرخشی » مورد توجه قرار گیرد."
مزنگا (Mezzenga )همچنین تأکید می‌کندکه :"موادی که ما در این فرآیند استفاده می‌کنیم غیرسمی هستند و برای تماس با مواد غذایی تأیید شده‌اند..»ضمناً تجزیه و تحلیل چرخه عمر، نشان می‌دهد که روش آنها در (کل) چرخه عمر خود نسبت به سایر روش‌های DAC تأثیر زیست‌محیطی کمتری دارد."
احتمالاً مناسب تر از سایر روش ها !
اینکه آیا این فناوری می‌تواند برای استفاده عملی مقیاس‌پذیر باشد و اینکه آیا ظرفیت جذب بالای CO2 در مقیاس بزرگتر حفظ می‌شود یا خیر، تنها در آزمایش‌های بیشتر مشخص خواهد شد. برای مطالعه‌ای که اخیراً منتشر شده است، محققان این فرآیند را در یک محیط آزمایشگاهی کنترل‌شده با چند گرم پروتئین های کُروی آزمایش کردند و در نتیجه تقریباً 50 گرم CO2 را به هم متصل و ایزوله کردند.
مزنگا (Mezzenga ) با اطمینان می‌گویدکه " او تقریباً 20 سال است که با فیبریل‌های آمیلوئید کار می‌کند و با این ماده آشناست. در گذشته، او از آن برای توسعه جایگزین‌های زیست‌تخریب‌پذیر برای پلاستیک‌ها و روش‌هایی برای تصفیه آب استفاده کرده است. او همچنین می‌گویدکه: " ما متقاعد شده‌ایم که این فناوری را می‌توان در مقیاس بزرگ تولید کرد." اگرچه پژوهش‌گران مرتبط هنوز هزینه دقیق هر تن CO2 جذب شده را محاسبه نکرده‌اند،
مزنگا (ولی) فرض می‌کند که " این هزینه به طور قابل توجهی کمتر از DAC معمولی خواهد بود، زیرا از فناوری ارزان‌تر و پایدارتر استفاده می‌کند و لذا به انرژی کمی نیاز دارد و مهم‌تر اینکه، بر پایه یک محصول( نسبتاً )بی‌مصرف بنا گردیده که به میزان فراوان در دسترس است و این امر می‌تواند یک تغییر دهنده بازی برای حذف CO2 (در آینده) از هوا باشد.."
منبع : chemie.de - Das Chemie Fachportal vom Labor bis zum Prozess

دکتر سیامک مرادیان آسمانی شد

ناگهان چقدر زود دیر می شود ؛ # قیصر_امین_پور

هرچه خواستم از درگذشت زنده یاد دکتر مرادیان بنویسم، قلمم (آسان) نمی چرخید و لذا به نوشتن چکیده ای از متون نگاشته شده توسط برخی از عزیزان، که « جان کلام » را ادا کرده بودند، بسنده می کنم.
جناب دکتر منوچهر خراسانی
"با نهایت تأسف و تأثر، دقایقی پیش مطلع شدیم که استاد فرهیخته، پیشکسوت دانشکده مهندسی پلیمر و رنگ و از بنیان‌گذاران رشته مهندسی رنگ در شهر دبی، جناب آقای دکتر سیامک مرادیان، دار فانی را وداع گفتند و به رحمت ایزدی پیوستند. دکتر مرادیان بیش از سه دهه از عمر پربرکت خود را صادقانه در راه آموزش، پژوهش و تربیت نسل‌های متعدد دانشجویان این سرزمین صرف کردند و با دانش، اخلاق و منش والای خود، اثری ماندگار در جامعه علمی و صنعتی کشور بر جای گذاشتند."
جناب دکتر سعید رستگار
"دکتر سیامک مرادیان بخشی بزرگ از خاطرات جوانی ما را تشکیل می دهد و وجود سرشار از کنجکاوی، عشق و حمایتگری او در تک تک دانشجویانش زنده و باقیست. این است راز نامیرایی زنده‌دلان به عشق. عشق به دانستن، عشق به ایران و عشق به جوانان این آب و خاک ..."
جناب دکتر سعید باستانی
"... اما اگر بخواهم از او فقط به عنوان یک استاد و دانشمند یاد کنم، حق مطلب را ادا نکرده‌ام.
پروفسور مرادیان، یک پدیده علمی، اجتماعی و فرهنگی بود؛ انسانی شریف، بزرگ‌منش و دوست‌داشتنی که حضورش فراتر از مرزهای دانشگاه و آزمایشگاه معنا پیدا می‌کرد. او از آن معدود آدم‌هایی بود که وقتی از کنارشان عبور می‌کنی، می‌فهمی بخشی از تاریخ یک علم، بخشی از فرهنگ یک جامعه و بخشی از حافظه جمعی یک نسل بوده‌اند. تو رفتی، اما چراغی که افروختی، خاموش‌شدنی نیست./ شاگرد همیشگی."

آلودگی و آلاینده های هوا

آلودگی هوا در شهرهای ایران و برخی از مقصران آن
خودروهای‌ فرسوده؛ سوخت‌های نامرغوب؛ مازوتِ (پُرگوگرد) و اجزاء سمّی آن و...

آلودگی هوا هر ساله میلیون‌ها نفر را می‌کُشد و بر سلامت انسان‌ها، حیوانات، گیاهان و محیط (زیست) تأثیرات مخرب دارد.
**(فعلاً با مقصران اصلی- انسان ها- کاری نداریم)
نکته : تورم افسار گسیخته و تبعات آن یعنی گران تر شدن لحظه ای قیمت کالاها و بخصوص خوراکی‌ها، به مهمترین مشغله فکری ما ایرانیانی تبدیل شده است که در « "دهک" (های) بالا قرار نداریم و عمدتاً از داشتن " ژن خوب" بی بهره ایم،
در کنار موضوع تورم و گرانی،« قطعی آب »-یا با عنوان امروزی آن -" ناترازی آّ ب " نیز جایگاهی ویژه در " لیست " نگرانی های ایرانیان را به خود اختصاص داده است !
آلودگی و آلاینده های هوا
همچنین موضوع « آلودگی هوا و تبعات آن » (نیز) در حال حاضر به یکی از دیگر از نگرانی ها ی " روزمره " (و پر بحث) ما ایرانیان تبدیل شده است .
تعاریف
آلاینده های هوا براساس برخی از تعاریف عبارتند از : مواد زیانباری که با آزاد شدن ( یا آزاد سازی ) در هوا، بطور مستقیم یا غیر مستقیم در سلامت ( و بیمار شدن ) انسان ها ، حیوانات، گیاهان و (در کل) تخریب محیط زیست نقش مهمی دارند. این آلاینده‌ها به لحاظ فرم یا ساختار( فیزیکی) معمولاً بصورت گاز، پارتیکل های ریز ( ذرات معلق) و یا قطرات ریزی از مایعات می باشند.
سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) اعلام می دارد که سالیانه حدود هفت میلیون نفر انسان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند. امروزه از هر ده نفر تقریباً نه نفر هوای آلوده‌ای را تنفس می‌کنند که از مرزهای حد‌اکثری محاسبه شده توسط سازمان بهداشت جهانی بالاتر می باشد. این ارقام بیشتر کشورهایی را شامل می شود که در آمد سرانه کمتری دارند.
همچنین مطالعاتی که توسط "موسسه غیرانتفاعی اثرات بهداشتی"* (gemeinnützigen Health Effects Institute ) انجام شده است حاکی از آن است که آلودگی هوا معمولاً با یک سری از مشکلات مهم مرتبط با سلامت از جمله التهابات ریه و مجاری تنفسی، بیماری های قلب و عروق، سکته، سرطان ریه و مرده‌زایی، خود را نشان می دهد. به نقل از موسسه مذکور، آلودگی هوا در سال ۲۰۲۱ منجر به بیش از ۸.۱ میلیون مرگ زودرس شده است. این عدد معادل بیش از یک مورد از هر هشت مرگ در سراسر جهان است.
*(gemeinnützigen Health Effects Institute )
*The Health Effects Institute (HEI) is an independent, non-profit corporation specializing in research on the health effects of air pollution. It is headquartered in Boston, Massachusetts, United States
چند خبر از ایران :
1- ردپای آلودگی هوا در مرگ ۳۵۷ نفر در هفته گذشته
تابناک؛ کد خبر: ۱۳۴۳۱۲۸ ؛ تاریخ انتشار : ۰۹ آذر ۱۴۰۴ ؛ 30 November 2025
به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، محمد اسماعیل توکلی رئیس مرکز اورژانس استان تهران با اشاره به اینکه ۳۱ درصد از ۵۷ هزار تماس ۸ روز گذشته با اورژانس این استان در ارتباط با آلودگی هوا بود از جانباختن ۳۵۷ نفر خبر داد و تاکید کرد که آلودگی می‌تواند در از دست رفتن جان این افراد نقش داشته باشد.
2- آلودگی هوا قلب را نشانه گرفت؛ هشدار جدی متخصصان
منبع : خبرگذاری مهر 22 آذر 1404
سعید ناطقی، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اقدامات مداخله قلب دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به پیامدهای مستقیم آلودگی هوا بر سلامت قلب و سیستم قلبی- عروقی گفت: هر عامل مخربی که بر ریه اثر بگذارد، به‌طور طبیعی می‌تواند فشار مضاعفی بر قلب وارد کند و برای بیماران قلبی خطرساز باشد. وی افزود : آلاینده‌های هوا با ایجاد التهاب و انقباض راه‌های هوایی باعث افزایش فشار داخل ریه می‌شوند، وقتی فشار ریه بالا می‌رود، به خصوص سمت راست قلب نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در افراد سالم این مشکل معمولاً علامت‌دار نیست، اما در بیمارانی که پیش‌زمینه بیماری قلبی دارند و بخش راست قلب آن‌ها دچار ضعف است، این افزایش فشار می‌تواند به‌سرعت موجب بروز علائم قلبی شود. وی افزود: آلودگی هوا علاوه بر تأثیر مستقیم بر فشار ریوی، با فعال کردن مکانیسم‌های التهابی در بدن می‌تواند به‌طور آبشاری سطح التهاب عمومی را افزایش دهد. این التهاب ممکن است پلاک‌های موجود در عروق کرونر را فعال کند؛ پلاک‌هایی که ممکن است در حالت عادی انسداد جدی ایجاد نکنند، اما در مواجهه با التهاب دچار پارگی و ایجاد لخته شوند. به گفته او، این لخته‌ها اگر در فضای محدود عروق کرونر تشکیل شوند، ممکن است موجب انسداد عروق و بروز سکته قلبی شوند.
منابع آلودگی هوا
1- وسایل نقلیه
موتورهای بنزینی و دیزلی در خودروها، کشتی‌ها، قطارها و سایر وسایل نقلیه، آلاینده‌هایی مانند مونوکسید کربن (CO)، اکسیدهای نیتروژن(NOx )، ذرات معلق (PM )، دی‌اکسید گوگرد (SO2 ) و ترکیبات آلی فرار (VOCs ) را منتشر می‌کنند. اصطکاک تایر و سایش ترمز نیز باعث انتشار اولیه - یعنی مستقیم - ذرات معلق می‌شود، علاوه بر این، دی‌اکسید نیتروژن (NO2 )و ترکیبات آلی فرار (VOCs ) که توسط وسایل نقلیه جاده‌ای آزاد می‌شوند، از طریق واکنش‌های فتوشیمیایی به رادیکال هیدروکسیل، اُزون (O3) و نهایتاً به « ذرات معلق ثانویه » تبدیل می‌شوند.
توجه1 : « ذرات معلق ثانویه » بسیار زیانبارتر از ذرات « نوع اولیه » می باشند.
توجه 2 « ذرات معلق » را می‌توانید در پست قبلی وبلاگ مطالعه کنید.
در اروپا، بیش از ۴۰٪ از NOx و تقریباً ۴۰٪ از انتشار اولیه PM2.5 به ترافیک جاده‌ای مربوط می‌شود. در ایالات متحده
تقریباً ۳۵.۸٪ از CO و ۳۲.۸٪ از انتشار NOx از ترافیک جاده‌ای سرچشمه می‌گیرند.
1-1 بنزین
بنزین ( در کل) متشکل است از( عمدتاً) هیدرو کربن های آلیفاتیک اعم از آلکان، آلکن و سیکلو آلکان (ها) با تعداد4 تا 12 کربن. از این میان میزان اکتان (ها) به عنوان یک « شاخص کیفیت » در بنزین شناخته می شود. ضمناً (معمولاً) مواد دیگری مانند رنگ یا ترکیبات دارای اکسیژن مانند اتانول به دلایل مختلف به بنزین افزوده می‌شوند
برخی دیگر از ترکیبات موجود در بنزینِ مشهور به " معمولی" مانند هیدر کربن های آروماتیک، بخصوص " سرکرده آن‌ها" بنزن و ترکیبات آروماتیک « چند حلقه ای » (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons(PAH) وجود دارند که بطور اثبات شده موادی بشدت سرطان‌زا هستند.
میزان ترکیبات آروماتیکِ‌ ( عموماً )سرطان زا در بنزین یورو 4 به حداقل میزان ممکن کاهش داده شده است.

بنزین پتروشیمی ؟
ایرنا ؛ بنزين پتروشيمي با ايراني ها چه كرد؛ 11 خرداد ۱۳۹۳ ؛ کد خبر: 81184520
1-1-1- بنزين پيروليز
بنزين پيروليز يك محصول جانبي حاوي حدود 50 درصد بنزن است که براي توليد محصولات پتروشيمي ديگر به كار مي‌رود. اين ماده به دليل درصد بالاي بنزن، خواص سرطان‌زايي مستقيم دارد . بنزن همچنین بر سيستم عصبي، پوست، چشم و سيستم تنفسي اثرات منفي فراوان دارد. در دوران تحريم، اين ماده علاوه بر « ريفورميت » با بنزين معمولي مخلوط شده است. بنابراعلام مديران وقت پتروشيمي، بنزين پيروليز با بنزين معمولي مخلوط مي‌شد.
عليرضا ضيغمي، مديرعامل وقت شركت ملي پالايش و پخش، خبر شماره 157630 شانا، مورخ 26 شهريور 1389:
« بنزين پيروليز و ريفرميت يكي از فرآورده‌هاي توليدي مجتمع‌هاي پتروشيمي و نفتاي سبك نيز از فرآورده‌هاي توليدي پالايشگاه‌هاي كشور است كه پيش از اين به خارج از كشور صادر مي‌شد، ولي با توجه به نياز داخل هم‌اكنون از اين فرآورده‌ها براي توليد بنزين مورد نياز داخل استفاده مي‌شود».
سيداسماعيل موسوي مديرعامل وقت پتروشيمي جم، (خبر شماره 158526 شانا، مورخ 5 مهر 1389 ) « بنزين پيروليز» توليدي پتروشيمي جم به عنوان يكي از محصولات فرعي واحد اُلفين از ابتداي راه‌اندازي اين مجتمع توليد مي‌شد، ولي به دليل عدم نياز داخلي آن را صادر مي‌كرديم. از هنگام اجراي طرح توليد ضربتي بنزين در مجتمع‌‌هاي پتروشيمي تاكنون، اين محصول براي اختلاط با بنزين معمولي در اختيار شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران قرار گرفته است. »
نکته : همانگونه که مشاهده می شود گزارش « ایرنا » مربوط به سال 1393 است و ( اینجانب نگارنده وبلاگ) امیدوارم که در حال حاضریعنی سال 1404 این نوع " بنزین"(که حاوي حدود 50 درصد بنزن است ) با « بنزین ( معمولی) مخلوط نگردد !
شناسنامه بنزن

تشریح (تصویری)مختصری در باره خطرات بنزن

توضیح نگارنده وبلاگ: نظر به اینکه متن های دارای (همزمان) ارقام و دیمانسیون های مربوطه که بصورت فارسی و لاتین درج می گردند، در اکثرموارد به نوعی" بهم ریخته" ظاهر می شوند، در اینجا ارقام بصورت« تصویر» درج شده اند
سرطان زایی ترکیبات آروماتیک
یافته های علمی مستند حاکی از اثبات سرطان زائی بنزن و برخی ازمشتقات آن می باشد. دراین میان هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه ای ( polycyclic aromatic hydrocarbon, PAH ) از اهمیت بسیار بالائی برخوردارند، چرا که سرطان زائی آنها - بخصوص 3،4 بنزوپیرن(3,4-Benzpyren )به عنوان "سرگروه" این موادسرطان زا، به موضوعی غیرقابل انکار بدل گشته است. این ماده که در کولتار یا قیر قطران "به وفور"یافت‌ می‌شود، درگازهای‌خروجی از اگزوز اتومبیل ها، دودکش های وسایل گرمازا و غذاهای کبابی متداول یا" گریل" و همچنین در دود سیگار نیز کم و بیش وجوددارد. آروماتیک های چندحلقه ای درگروههای مواد سرطان زا طبقه بندی شده و درصورت وجود در محیط قادرند از راه دهان( oral)، پوست( dermal ) و مجاری تنفسی ( inhalativ )وارد بدن شوند.
مکانیزم سرطان زایی
‌هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای سرطان زا قادرند به آسانی اتم های اکسیژن را جذب کرده و تبدیل به ترکیبات بسیار واکنش گرای اپوکسید شود. این ترکیبات( اپوکسید)- به علت واکنش گرائی بالا- به رغم طول عمر کوتاهی که دارند به نوعی به صورت کووالنت به سلول ها - از جمله بازهای درون DNA - متصل می شوند. در این‌میان اپوکسیدهای ‌استری‌ فاید نشده یک خطر جدی بوده و قادرند با بازهای درون دی ان آ (DNA ) ترکیباتی برگشت ‌ناپذیر (irreversible ) ایجاد کند. هرچه‌ غلظت ‌این ‌ترکیبات آروماتیک چندحلقه ای در بدن بیشترباشد، امکان واکنش هائی از دسته دوم ، یعنی اتصال به دی اِن آ (DNA ) نیز بیشتر شده و به این ترتیب خطر سرطان زائی نیز افزایش می یابد. ( مسیر 2 درتصویر)

در خاتمه و در این رابطه یادآوری شود که هرچه بر"بار بنزن اضافه شود، به همان نسبت از سرطان زائي آن كاسته ميشود". این بدان معنی ست که هرچه اتم های هیدروژن متصل به بنزن، (بیشتر) با گروههای الکیل (مانند متیل) جایگزین شده باشند، امکان تشکیل حلقه های سه تایی اِپوکسی با بنزن، نیز کاهش می یابد و این یعنی کاهش احتمال اتصال دی اِن اِی به بنزن (از این مسیر) و در نتیجه کاهش احتمال سرطان زایی، مشروط به اینکه در بنزن ، مکانیزم سرطان زایی مشابه آنچه که در باره هیدروکربن های چند حلقه ای عنوان گردید، (نیز) به وقوع بپیوندد.
نتیجه گیری " اخلاقی از آخرین پاراگراف : بنزن بشدت سرطان زا ؛ تولوئن کمتر ؛ زایلن (ها) باز هم کمتر و مزیتیلن ( تری متیل بنزن)(احتمالاً) فاقد "ویژگی"سرطان زایی ! ؟( حد اقل از طریق تشکیل حلقه اپوکسید متصل به ملکول بنزن )
1-2- مازوت
مازوت (Mazut ) که بعضاً به نفت کوره نیز معروف است، ماده ای ست تیره رنگ، غلیظ و ترکیبی پیچیده متشکل از اجزاء متعدد. نفت خام در پالایشگاه، خوراک اولیه برج تقطیر است . در برج تقطیر به ترتیب( نقطه جوش) از پائین ترین به بالا در دماهای مختلف از برج خارج می شود . آنچه که در ته برج تقطیر باقی می ماند، مازوت است. مازوت دارای نقطه جوشی بالای 350 درجه سلسیوس بوده و تقریباً تا دو سوم وزن نفت( اولیه )که وارد برج تقطیر می شود را تشکیل می دهد. اجزاء مازوت به لحاظ شیمیایی شامل آلکان ها ، آلکن ها ، سیکلو آلکان ها و ترکیبات آروماتیک با نقطه جوش بالا هستند که خطرناک ترین آن ها، آروماتیک های چند حلقه ای (PAHs )* ( عموماً سرطانزا ) می باشند. مازوت همچنین ترکیبات گوگردی مانند تیوفن و مرکاپتان ها و مشتقات آن ها را دارد. از دیگر اجزاء مازوت - به لحاظ میزان نسبتاً اندک- می توان از برخی از فلزات سنگین مانند وانادیم، نیکل، سرب و آهن نام برد. و بالاخره اینکه مازوت از ترکیبات حاوی نیتروژن مانند پیریدن و مشتقات آن نیز " بی بهره" نیست.
* به مکانیزم سرطان زایی آروماتیک های چند حلقه ای در بخش بنزین پرداخته شده است .
یکی از معیارهای طبقه‌بندی مازوت میزان « گوگرد » در آن است.
میزان گوگرد در مازوت سبک( کم گوگرد) LFO کمتر از 0.1 % و در مازوت سنگین (پُر گوگرد) HFO بیش از 3 % می باشند
در برخی کشتی‌ها بخصوص نفت کش ها از مازوت سنگین (HFO) به عنوان سوخت استفاده می‌شود.
سوزاندن مازوت و " عواقب " آن
مازوت پر است از گوگرد و ترکیبات آروماتیک سنگین و البته از انواع جند حلقه ای آن که با سوزاندن، به‌ویژه در شرایط احتراق ناقص، چند نوع آلاینده خطرناک تولید می‌کند ؛ از جمله دی اکسید گوگرد
برخی از آخرین خبر ها در باره « مازوت » تا تاریخ 23.09.1404
1- شروع مازوت‌سوزی در نیروگاه‌های کشور
تابناک ؛ کد خبر: ۱۳۴۱۷۳۹ ؛ تاریخ انتشار: ۰۲ آذر ۱۴۰۴
به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ مصرف مازوت در نیروگاه‌های ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبان‌ماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است. این حجم نیاز به قطار کردن نفتکش‌هایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد. سال گذشته به دلیل ناترازی گاز، رکورد مصرف مازوت در ایران شکسته شد. نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.
2- رکورد بی‌سابقۀ گوگرد در مازوت نیروگاه شهید رجایی، ۵۹۲ برابر حد مجاز
فرارو؛ کد خبر: ۹۲۸۰۷۵ ؛ ۰۹ آذر ۱۴۰۴
... " برای نمونه، سولفور موجود در گازوئیل نیروگاه پرند در تاریخ ۵ مهر ۶۶۵۷ میلی گرم بر کیلوگرم بوده است. این در حالی است که رقم استاندارد گوگرد موجود در گازوئیل یورو چهار ۵۰ میلی گرم بر کیلوگرم است. به بیان دیگر، گوگرد موجود در گازوئیل نیروگاه پرند در تاریخ مذکور ۱۳۳ برابر حد استاندارد است."
اگرچه مسئولان دولتی از عدم وجود مازوت در نیروگاه‌های تهران سخن می‌گویند، اما یک گزارش سازمان حفاظت محیط زیست نشان می‌دهد حتی گازوئیل مورد استفاده در این نیروگاه‌ها هم به گوگرد آلوده بوده است.
به گزارش انتخاب، معاون راهبردی تولید شرکت برق حرارتی با بیان اینکه هیچکدام از نیروگاه‌های تهران مازوت نمی‌سوزانند، استفاده از مازوت کم سولفور در نیروگاه منتظرقائم کرج و همین طور نیروگاه رجایی قزوین را تایید کرد.
گوگرد دی اکسید

گوگرد دی اکسید (SO2)، آنهیدرید اسید سولفورو (sulphurous acid) (H2SO3 ) (در شرایط متعارف ) گازی است سمی بی رنگ ، سوزاننده مخاط و با بوی تند. قابلیت انحلال آن درآب نسبتاً بالا ست و محصول آن ، اسید سولفورو است.در این واکنش، تعادل به سود گاز دی اکسید گوگرد است، تعادلی تقریباً مشابه با گاز کربن دی اکسید و کربنیک اسید. این گاز سمی ازجمله محصول سوزاندن سوخت های فسیلی است، مانند ذغال سنگ و محصولات نفتی که در آن ها تا 4% گوگرد وجود دارد. دی اکسید گوگرد همچنین در روشِ سوزاندن یا اصطلاحاٌ "برشته کردن " سنگ معدن های سولفیدی بدست می آید، مانند پیریت ( سنگ معدن مهمی از فلز آهن ) و کالکوپیریت (Chalcopyrite) ( آلمانی : Kupferkies) CuFeS2 که مهم ترین و فراوان‌ترین ‌سنگ معدن مس است. دراین خصوص لازم به توضیح است که گاز گوگرد دی‌اکسید محصول جانبی این نوع فراوری ها می باشد و معمولاً به دلایل اقتصادی و زیست‌محیطی جمع آوری و به سولفوریک اسید تبدیل می شود که محصولی است با تولید " میلیون تنی" و پرمصرف در صنایع مختلف از جمله در صنایع شیمیائی. جالب است بازگو شود که در گذشته های نسبتاً دور میزان مصرف سولفوریک اسید به عنوان معیاری برای درجه صنعتی بودن یک کشور یا منطقه در نظر گرفته می‌شد. مهم ترین مشخصات فیزیکی وتوکسیکولوژیکی گوگرد دی‌اکسید در جدول " شناسنامه " آن قابل مشاهده است
یکی از خطرات مهم " و اختصاصی" گوگرد دی اکسید
یکی از هشدارهای جدی درمورد خطر بیماری از طریق قرارگرفتن در معرض غلظت های بالا ی گوگرد دی اکسید درطولانی مدت ، ابتلا به بیماری کم خونی (anemia ) یا " فقر خون"است . این بیماری به سبب تخریب ویتامین ب 12 (B12) که برای خون سازی در بدن بسیار پراهمیت است ، صورت می گیرد.
گوگرد دی اکسید دراروپا و یکی از منابع مهم رهایش آن در محیط زیست
درسال 2019 نتایج مطالعاتی منتشر گردید که کشتی های مسافرتی- تفریحی در مسیر سواحل اروپا، درسال 2017 حدوداً ده بار بیشترگاز گوگرد دی اکسید از مجموع 260 میلیون اتومبیل درحال تردد دراروپا، به اتمسفر می فرستند. موسسه ماکس پلانک برای هوا شناسی (Max-Planck-Institut für Meteorologie ) درهمان سال اعلام کرد که این اقلام در بنادر روتردام ( هلند)، آنتورب (بلژیک) و میلفورد دربیشترین حد قراردارند.
وجود گاز گوگرد دی اکسید در اروپا در دو دهه اخیر از طریق مصرف سوخت های کم گوگرد تر و فاقد گوگرد و همچنین گوگرد زدائی از مواد سوختی، کاهش قابل ملاحظه ای را به ثبت رسانده است.
مرز های حداکثری گوگرد دی اکسید دراروپا
از اول ژانویه 2005 این میزان به منظور حفظ سلامتی انسان به شرح زیر است :
مرز حداکثری مجاز برای یک ساعت 350 میکروگرم (350 µg/m3) بوده و می تواند حداکثر24 بار درسال تکرار شود.

مرز حداکثری روزانه گوگرد دی اکسید125 میکروگرم( 125 µg/m3) بوده و نباید بیش از سه بار در سال تکرار شود.
میزان حداکثری (مجاز) گوگرد دی اکسید در محیط کار (آلمان و سوئیس)

ایران؛ گوگرد دی اکسید و نقش آن درآلودگی محیط زیست
آلودگی هوا و نقش گوگرد دی اکسید درآن (فقط ) موضوع "امروز" نیست !
به چکیده 3 گزارش زیرتوجه کنید :
"نگاه شما ؛ هجوم گوگرد "؛ از سایت تابناک، ۱۳ مهر ۱۳۹۱ ،کد خبر: ۲۷۶۵۳۲
"دی اکسید گوگرد از جمله گازهای آلاینده هواست که دارای اثرات مختلفی بر انسان و محیط زیست است. از جمله افزایش ناراحتی‌های تنفسی، سوزش مخاط بینی، صدمه به ریه‌ها، بروز برونشیت مزمن، ایجاد واکنش‌هایی در مغز، اثر بر سیستم گوارش، اسیدی شدن آب و خاک منطقه، توقف رشد گیاهان و در نهایت مرگ گیاه، مشارکت در ایجاد باران‌اسیدی‌وایجاد و بروزخوردگی اتمسفری ‌ابنیه ‌و سازه‌ها."
اختلاف فاحش گوگرد در گازوئیل و مازوت ایران به نسبت کشورهای پیشرفته
منبع : سایت عصرایران به نقل از ایرنا ، ۰۲ بهمن ۱۳۹۹ ، کد خبر ۷۶۶۴۱۹
به گزارش ایرنا، حسین شهیدزاده مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به اینکه بر اساس استاندارد یورو ۴، گازوییلی که در تهران برای حمل و نقل توزیع می‌شود، محتوی گوگرد ۵۰ پی پی‌ام است اما گازوییلی که در صنایع توزیع می‌شود، محتوی گوگرد ۳ تا ۷ هزار پی‌پی‌ام است، اظهار کرد: مازوت تولیدی در ایران، ۳۵ هزار پی‌پی‌ام گوگرد دارد، در صورتی که مازوتی که در کشورهای پیشرفته و در کشتی‌ها مصرف می‌شود، ۵۰۰ پی‌پی‌ام گوگرد دارد.
شهیدزاده با بیان اینکه قطعاً گازوییلی که در کشور ما استفاده می‌شود از مازوتی که در کشورهای پیشرفته مورد استفاده قرار می‌گیرد آلوده‌تر است، تصریح کرد: پس نباید ابراز خرسندی کنیم که در صنایع به جای مازوت، گازوییل استفاده می‌شود، چرا که هر دو آلایندگی زیادی دارند و مصرف آن‌ها خطرناک است.
2-صنعت و تولید انرژی
احتراق سوخت‌های فسیلی مانند زغال سنگ و نفت در فرآیندهای صنعتی در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و کارخانه‌ها، انواع آلاینده‌ها را آزاد می‌کند که بیشتر آنها مشابه انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از حمل و نقل و جابجایی هستند. علاوه بر این، فرآیندهای شیمیایی و فرآورده‌های جانبی صنعتی نیز باعث انتشار ترکیبات آلی فرار(VOC ) می‌شوند. در اروپا، تقریباً 60٪ از اکسیدهای گوگرد از تولید و توزیع انرژی سرچشمه می‌گیرند. در ایالات متحده منابع احتراق ثابت مانند نیروگاه‌ها و دیگ‌های بخار صنعتی مسئول 73.2٪ از آلودگی دی اکسید گوگرد می‌ باشند.
3- کشاورزی و دامداری
طیف گسترده‌ای از ترکیبات نیتروژن (NO، NO2، N2 ) و آمونیاک (NH3 ) را می‌توان در تولید و مصرف کود، ماشین‌آلات کشاورزی و مدیریت پسماند در کشاورزی ردیابی کرد. علاوه بر این، متان (CH4 ) از طریق هضم حیوانات آزاد می‌شود. در اروپا، تقریباً ۹۰٪ از انتشار آمونیاک و ۸۰٪ از انتشار متان ناشی از فعالیت‌های کشاورزی است. در ایالات متحده آمریکا دامداری و مدیریت کود، ۴۶٪ از انتشار متان را تشکیل می‌دهند.
در حاشیه : مالیات بر " باد شکم" گاوها در دانمارک که صاحب گاو ملزم به پرداخت آن است :

4-منابع دیگر
همه آلودگی‌های هوا ناشی از فعالیت‌های انسانی نیستند: طوفان‌های شن و گرد و غبار از بیابان‌ها ، صحراها دریاچه ها و
تالاب هاب خشک شده به دلیل اندازه دانه‌های پراکنده، مسئول آلودگی PM2.5 هستند. همچنین آتش‌سوزی‌های جنگلی که – ما ایرانیان نیز در روزها و هفته های اخیر از وجود زیانبار آن ها " بی بهره " نبوده ایم - (نیز) باعث ایجاد سطح بالای PM (Particulate Matter) به همراه CO و NOx می‌شوند. آتشفشان‌ها در طول فوران‌های خود NH3 و SO2 آزاد می‌کنند گیاهان نیز منبع انتشار VOC هستند، زیرا از این آلاینده‌ها برای سازگاری با استرس‌های محیطی، ارتباط با سایر گیاهان و دفاع از خود در برابر حشرات استفاده می‌کنند.

*************************************************

کتاب های تخصصی (علمی-کاربردی) صنعت رنگ از حمیدرقمی (نگارنده وبلاگ)

برای دیدن جزئیات بیشتر روی عنوان" کتاب های تخصصی ..." کلیک کنید!

هوایی که تنفس می‌کنیم

فتوشیمیِ جو و نقش آن در هوایی که تنفس می‌کنیم

Autoabgase werden in der Atmosphäre durch Hydroxylradikale und Ozon aus der Photochemie zu sekundärem Feinstaub umgewandelt.( Dr. Hendryk Czech, University of Rostock)
دود اگزوز خودروها توسط رادیکال‌های هیدروکسیل و (گاز) اُزون حاصل از فتوشیمی به ذرات معلق ثانویه در جو تبدیل می‌شوند؛ ( دکتر هندریک چک، دانشگاه روستوک )

تاریخ انتشار منبع اصلی: 02.06.2025
محققانِ یک کنسرسیوم بین‌المللی به رهبری گروه تحقیقاتی پروفسور رالف تسیمرمن ( Ralf Zimmermann ) در مرکز هلم هولتز مونیخ (Helmholtz Zentrum München.) و دانشگاه روستوک (University of Rostock ) اخیراً برای اولین بار اعلام کردند که " اگرچه « فیلترهای(جدید) ذرات معلق از نوع EURO 6d » به طور قابل توجهی انتشار مستقیم گرد و غبار ریز از وسایل نقلیه را کاهش می‌دهند، اما نمی‌توانند از تشکیل « ذرات معلق ثانویه » " جلوگیری کنند.
توضیحاً اینکه ذرات معلق از نوع « ثانویه » خطرات قابل توجه (بیشتری) برای سلامتی دارند.
امروزه (اگرچه) که ذرات معلق، اُوزن و دی اکسید نیتروژن به عنوان عوامل اصلی خطرات سلامتی مرتبط با آلودگی هوا شناخته می‌شوند، اما در خودروهای بنزینی مدرن با تزریق مستقیم سوخت و فیلترهای نوع EURO 6d ، میزان گازهای خروجی، به راندمان فیلتراسیون بیش از ۹۰ درصد دست می‌یابند. این وضعیت ولی در مورد ترکیبات آلی فرار(VOC )و اکسیدهای نیتروژن بگونه‌ای دیگر است . ترکیبات مذکور می‌توانند در اثر واکنش‌های فتوشیمیایی به « ذرات معلق ثانویه » تبدیل شوند که بسیار زیانبارتر از ذرات « نوع اولیه » می باشند.
توجه : به ذرات « معلق اولیه و ثانویه » و ویژگی‌های مهم‌ آن ها در انتهای همین پست پرداخته خواهد شد
در بررسی های به عمل آمده توسط محققان دست اندر کار این "پروژه" مشخص گردیده است که سلول‌های ریه‌ی انسان -سلول‌های آلوئولی A549 و اپیتلیال برونش BEAS-2B) - ابتدا در معرض دود مستقیم اگزوز یک وسیله نقلیه‌ مجهز به فیلتر های (فوق الذکر) ذرات قرار گرفتند، تقریباً هیچ اثر سمی نشان ندادند.
در مرحله بعد، همین آزمایشات که با "دود اگزوز پیر شده " از طریق فتوشیمی اتمسفر ("پیری اتمسفر")انجام شد، نشان داده شد که گونه‌های اکسیژن فعال مانند رادیکال‌های هیدروکسیل (OH• )و اُوزن (O3) ایجاد شده در اثر فتوشیمی در جو، دود اگزوز را اکسید کرده و محصول این واکنش ها « ذرات معلق ثانویه » بوده‌اند. میزان این نوع از « ذرات معلق » چندین برابر بیشتر از غلظت موجود در دود اگزوز مستقیم بود و به عنوان یک عامل آسیب رساننده به DNA و آسیب اکسیداتیو سلول ها شناسایی شده اند.
ماتیلد -ان- دلاوال (Mathilde N. Delaval)، نویسنده اصلی مقاله از مرکز هلم هولتز مونیخ (Helmholtz Zentrum ) ، توضیح می‌دهد: « نتایج ما نشان می‌دهد که فیلترهای ذرات به تنهایی برای به حداقل رساندن اثرات ناشی از انتشار گازهای ترافیکی بر سلامتی کافی نیستند». فرسودگی جو یا "پیری اتمسفر" می‌تواند این گازهای خروجی( فیلتر شده) از اگزوز را در فرایند های بعدی دگرگون کرده وتبدیل به سمومی برای ارگانیسم نماید. - قابل مقایسه با واکنش‌های شناخته شده‌ای مانند تبدیل اکسید نیتروژن به دی اکسید نیتروژن یا تشکیل اُزون و یا تخریب فتوشیمیایی ترکیبات آلی فرار و تبدیل آنها به "محصولاتی" دیگر. به گفته نامبرده می بایست " در آزمایش‌های انتشار گازهای خروجی در آینده نه تنها « ذرات اولیه » ، بلکه ترکیب گازهای خروجی، به ویژه هیدروکربن‌های آروماتیک را نیز به طور مفصل تجزیه و تحلیل گردد. این مواد نقش کلیدی در تشکیل « ذرات معلق ثانویه » دارند. دکتر هندریک چک (Dr. Hendryk Czech ) از دانشگاه روستوک و مرکز هلم هولتز مونیخ، یکی دیگر از نویسندگان این مقاله اضافه می کند که البته « بین نحوه اندازه‌گیری میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خودروها در آزمایشگاه و نحوه رفتار این گازها در دنیای واقعی، تفاوت آشکاری وجود دارد و ما نباید آنچه را که پس از ورود این گازها به جَو رخ می‌دهد، نادیده بگیریم و تنها در این صورت است که از خطر تأثیرات واقعی آلودگی هوای ناشی از ترافیک بر سلامت قرار می‌گیریم.»
*** این یافته‌ها می‌تواند منجر به تبعیت بیشتر استانداردهای انتشار گازهای گلخانه‌ای در آینده با معیارهای مرتبط با سلامت گردیده و بتواند دستورالعمل‌های EU Directive 2008/50/EC و WHO در مورد ذرات معلق را بهبود بخشد.
در پایان مطلب اصلی اشاره ای مختصر به آلاینده های محیط زیست شود :
کلیاتی در باره آلاینده های محیط زیست
یک توضیح ضروری :
این توضیحات (عمدتاً) از منابع اداره فدرال حفاظت محیط زیست آلمان (Umweltbundesamt ) برگرفته شده است .
« ذرات معلق اولیه و ثانویه » و ویژگی‌های مهم‌ آن ها
مهم ترین آلاینده ها در محیط زیست ازجمله هوائی که تنفس می کنیم عبارتند از آمونیاک، بنزو(آ)پیرن، بنزن، ریز غبارها، کربن مونوکسید، فلزات در ریزغبارها، اُزون، گوگرد دی اکسید، اکسیدهای نیتروژن و برخی دیگر با اهمیت کمتر.
آنچه که به اتحادیه اروپا و مرزهای خطر انواع آلاینده ها مربوط می شود، حاکی از آن است که در سال 2018 درآلمان میزان (فراوانی) نیتروژن اکسید (NO2)و ریز غبار ها ( "ریزگَرد ها"* ) (هنوز ) بیش از حد بالا بوده و میزان اُزون موجود در محیط زیست نیز به عنوان عاملی نگران کننده مورد ارزیابی قرار می گرفت.
درحال حاضر (کلیه) آلاینده ها ئی که دربالا به آن اشاره شد، ازجمله چگونگی آثار آن ها روی سلامتی انسان و محیط زیست، فعلاً مورد بحث ما نبوده و لذا از پرداختن مفصل به آن صرفه نظر گردیده و فقط درحد "تعاریف" به آن اشاره می گردد. همچنین به موضوع ریز غبارها ( آلمانی : Feinstaub )که بعضاً با عنوان" ذرات معلق " ( آلمانی : schwebende Teilchen ) نیز نام گذاری می شوند، فعلاً فقط به صورت مختصر اشاره خواهد شد.
(*ریزغبارها بعضاً به" ریزگَردها "نیز مشهورهستند که به نظر می رسد (حداقل) با توجه به منشأ آن ها زیاد صحیح و اصولی نبوده وکم و بیش سوء تفاهماتی را باعث گردد!)
ریز غبارها (ذرات معلق)
تحت عنوان اصطلاح ریز غبار (PM, particulate matter )، باید به دو کاتگوری اشاره شود، ریزغبارهای اولیه و ثانویه (Primary and secondary). ریزغبارهای اولیه به آندسته گفته می شود که عموماً "درمبدأ" ایجاد می شود ، به عبارت واضح تر یعنی آن گروه که حاصل مستقیم سوخت در وسایل حمل و نقل، نیروگاه ها، سیستم های گرمایشیِ از راه دور، زباله سوزی ها، وسایل گرمایشی خصوصی( خانوارها)، کارخانه های فراوری فلزات از جمله فولاد، کارگاه ها، تولیدی ها واصناف.
درکلان شهرهای پرجمعیت و پرتردد، وسایل حمل و نقل یکی از عمده ترین منابع رها سازی ریزغبارها می باشند، این ریزغبار ها نه تنها از موتورهای وسایل نقلیه، بخصوص از موتورهای دیزلی، بلکه از سایش لاستیک و لنت ترمزها، نیز ناشی می شوند.
ذرات معلق یا شناور که تحت کاتگوری ریزغبارهای ثانویه طبقه بندی می شوند، محصولاتی( ثانویه) از گوگرد دی اکسید ، آمونیاک و اکسید های نیتروژن می باشند. یکی از"منابع" تولید ریزغبارهای ثانویه، مراکز نگهداری و پرورش حیوانات بخصوص چهارپایان است که مقادیر قابل توجه ای گاز آمونیاک به محیط زیست وارد می کنند ! !
اجزاء تشکیل دهنده و مشخصات ریزغبارها
اجزاء تشکیل دهنده "ریزغبارها" (درکل) مجموعه ای است از مخلوط ذرات یا پارتیکل های جامد و مایع. این ذرات به گروه هائی تقسیم بندی می شوند که عبارتند از پی ام 10 (PM10) که حداکثر قطر آن ها 10 میکرون (10 µm ) است و به حفره بینی وارد می شوند .گروه دوم ذراتی هستند با حداکثر قطر 2.5 میکرون (2,5 µm ) که قادرند به مجاری تنفسی و سطوح فوقانی ریه نیز وارد شوند. یک گروه سوم که معمولاً با عنوان پارتیکل های بسیار ریز یا ultrafine particles (UFP) با قطر کوچکتر از 0.1 میکرون (0,1 µm) ( 100 نانومتر) نیز وجود دارند که قادرند به بافت های ریه وحتی به سیستم گردش خون (نیز) وارد شوند.
درارتباط با ریزغبارها وگوگرد دی اکسید لازم به اشاره است این مواد رها شده در اتمسفر، طی پروسه های اکسیداسیونی ، پارتیکل هائی از جمله از نوع سولفات ایجاد می کنند که به لحاظ گروه بندی اندازه ذرات در محدوده ریزغبارها ی ثانویه( PM10 )قرار می گیرند .
ارقام حداکثری مجاز ریزغبارها در اتحادیه اروپا
جهت حفظ سلامتی انسان؛ از اول ژانویه 2005 ، مرز حداکثری روزانه ریزغبارها از نوع PM10 ، به میزان 50 µg/m3 تعیین گردیده و این رقم نمی بایست بیش از 35 بار در سال تکرار شود. ضمناً میزان متوسط (مجاز) سالیانه این ریزغبارها در اتحادیه اروپا 40 µg/m3 می باشد.
برای ریزغبارهای نوع PM2,5 از سال 2008 ، میزان متوسط سالیانه 25 µg/m3 تعیین و مقرر گردیده است که از ابتدای سال 2010 رعایت گردد. ضمناً رعایت این رقم از اول ژانویه 2015 اجباری اعلام گردیده است.
توجه : آنچه که ذیل (سو) تیتر فوق آمد ( عمدتاً) مربوط به سال 2018 بوده و لذا می بایست با یافته های جدید (در بخش اصلی مقاله فوق ) تکمیل گردد، موضوعی که در انتهای مقاله اصلی این پست نیز به آن اشاره شده است ؛ به شرح زیر:
..." این یافته‌ها می‌تواند منجر به تبعیت بیشتر استانداردهای انتشار گازهای گلخانه‌ای در آینده با معیارهای مرتبط با سلامت گردیده و بتواند دستورالعمل‌های EU Directive 2008/50/EC و WHO در مورد ذرات معلق را بهبود بخشد."
شاخص کیفیت هوا و یک خبر :

هیچ شهری در خوزستان هوای پاک ندارد

منبع : سایت فرارو ؛ ۱۴ آبان ۱۴۰۴ ؛ کد خبر: ۹۲۰۵۹۴ ( و به نقل از فارس)
بررسی شاخص کیفیت هوا نشان می‌دهد امروز اغلب شهرهای خوزستان در وضعیت ناسالم هستند و اهواز با شاخص ۳۸۰ در وضعیت خطرناک قرار گرفت.
بر اساس شاخص کیفیت هوا (AQI)، امروز هوای ۱۳ شهر خوزستان در وضعیت قهوه‌ای، قرمز و نارنجی قرار دارد و اکثر شهرهای استان با افزایش چشمگیر میزان ذرات معلق مواجه‌اند.
به گزارش فارس، اهواز با شاخص ۳۸۰ آلوده‌ترین شهر امروز خوزستان گزارش شده و در وضعیت قهوه‌ای (خطرناک) قرار دارد؛ وضعیتی که در آن همه افراد باید از حضور و فعالیت در فضای باز خودداری کنند.